ประเพณีลอยกระทง  เป็นประเพณีของไทยที่ปฏิบัติมาแต่โบราณสมัยกรุงสุโขทัย
เดิมพิธีลอยกระทง เรียกว่า พระราชพิธีจองเปรียง ชักโคม ลอยโคม ซึ่งเป็นพิธีของพราหมณ์ เพื่อบูชาพระเจ้าทั้งสาม คือ พระอิศวร พระนารายณ์ และพระพรหม คนไทยนับถือพระพุทธศาสนาก็ทำพิธียกโคมเพื่อบูชา
พระบรมสารีริกธาตุ พระจุฬามณี ณ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ลอยโคมบูชาพระพุทธบาท ตำนานเรื่องของการลอยกระทงมีความเชื่อแตกต่างกันไป การลอยกระทงในปัจจุบัน ยังคงรักษารูปแบบเดิมเอาไว้ได้ตามสมควร
เมื่อถึงวันเพ็ญเดือนสิบสอง ชาวบ้านจะจัดเตรียมทำกระทงจากวัสดุที่หาง่ายจากธรรมชาติ เช่น หยวกกล้วยและดอกบัว นำมาประดิษฐ์เป็นกระทงสวยงาม ปักธูปเทียนและดอกไม้เครื่องสักการบูชา ก่อนทำการลอย
ในแม่น้ำก็จะอธิษฐานในสิ่งที่มุ่งหวัง พร้อมขอขมาต่อพระแม่คงคา เพราะได้อาศัยน้ำท่านกินและใช้
แม้ว่าความเชื่อและวิธีการลอยกระทงจะมีความแตกต่างไปตามแต่ท้องถิ่น แต่ความเชื่อที่เหมือนกันคือ ประเพณีการลอยกระทง เป็นคติความเชื่อของชนชาติที่ประกอบอาชีพกสิกรรม ซึ่งมีน้ำเป็นปัจจัยหลักในการประกอบอาชีพที่ทำให้พืชเจริญงอกงามสมบูรณ์ จึงมีการลอยกระทงไปตามกระแสน้ำเพื่อขอบคุณพระแม่คงคา อีกทั้งเป็นการแสดงความคารวะขออภัยที่ได้ลงอาบ หรือปล่อยสิ่งปฏิกูลลงน้ำ ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม หลังจากการลอยกระทงแล้วก็จะมีการละเล่นรื่นเริงสนุกสนาน อันเป็นธรรมเนียมในการสร้างความกลมเกลียวของคนในชุมชนอีกด้วย 
ปัจจุบันสังคมไทยมีความตระหนักถึงความสำคัญของศิลปวัฒนธรรม เทศกาล ประเพณี รวมถึงมรดกทางวัฒนธรรมพื้นบ้านมากขึ้น  ความแตกต่างหลากหลายทางวัฒนธรรมของในแต่ละพื้นที่
เป็นจุดกำเนิดของการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจะสามารถนำรายได้เข้าสู่ประเทศและนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจทั้งระดับประเทศและระดับภูมิภาคแล้ว การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการสืบทอดวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป ดังนั้น พัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจึงได้รับความสนใจเพิ่มสูงขึ้น  เนื่องจากแหล่งท่องเที่ยวและมรดกทางวัฒนธรรมของประเทศไทยมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวและได้มีการถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรมสืบเนื่องมาเป็นเวลานาน  โดยคำนึงถึงการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม และขนบธรรมเนียมประเพณีเพื่อให้เกิดการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน  ดังนั้น  สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครนายก 
ภาคคณะสงฆ์  ส่วนราชการ หน่วยงาน องค์กรภาครัฐ ภาคเอกชนและเครือข่าย  ได้ร่วมกันจัดดำเนินกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม สืบสานประเพณีลอยกระทง ลุ่มแม่น้ำนครนายก ภายใต้โครงการส่งเสริมสนับสนุนการอนุรักษ์ฟื้นฟูขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น   จังหวัดนครนายก ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๗  เพื่อเป็นการอนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณีทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนโดยใช้ต้นทุนทางวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน