ศักยภาพทุนวัฒนธรรม ความสำคัญของพื้นที่ชุมชนชาวเล บ้านทับปลา สู่การเป็นพื้นที่คุ้มครองลำดับที่ 21

หมู่บ้านทับปลา ต.ท้ายเหมือง อ.ท้ายเหมือง จ.พังงา เป็นหมู่บ้านอยู่ลึกเข้าไปจากถนนเพชรเกษมประมาณ 1 กิโลเมตร ติดกับทะเลและป่าชายเลน ชื่อหมู่บ้านทับปลา มีที่มาเพราะสมัยก่อนบริเวณนี้ยังไม่มีคนอยู่ ชาวมอแกลน จากหมู่บ้านลาปีมาหากินแถวทับปลา ถ้าจะเดินกลับก็ไกลจากบ้าน จึงสร้างเพิงพักหรือที่ชาวมอแกลนเรียกว่า “ทับ” ชาวมอแกลนชอบย่างปลาจนไฟไหม้ทับ ก็เลยเรียกบริเวณนั้นว่า “ทับปลา” จนถึงปัจจุบัน​

โดยหมู่บ้านทับปลามีประชากร 266 คน ผู้หญิง 136 คน ผู้ชาย 130 คน ชาวบ้านส่วนใหญ่พูดภาษามอแกลนได้    ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้านที่สืบต่อวิถีกันมายาวนาน สร้างรายได้และมีความมั่นคงทางอาหาร ป่าชายเลนที่นี่มีความอุดมสมบูรณ์มาก จากการที่ชาวบ้านช่วยกันรักษาฟื้นฟู บนหลักการใช้ประโยชน์ควบคู่การอนุรักษ์ ตัวชี้วัดสำคัญ คือยังความหลากหลายของสัตว์ในป่าชายเลน เช่นปูดำ ที่เป็นอาหารของคนพื้นที่ และส่งขายให้ผู้บริโภคภายนอกได้กิน 

 

“หากเราจับได้ปูตัวเล็ก เราก็จะปล่อยคืนเพื่อให้มันโตเต็มวัยก่อน และจะต้องทิ้งเหยื่อไว้ให้ลูกปูได้กินด้วย ปูในพื้นที่เราไม่เคยหมด มีให้ผู้บริโภคได้กิน ไม่ใช่แค่ชาวบ้านที่นี่  “

คงเดช นาวารักษ์ ชาวเลมอแกน บ้านทับปลา จ.พังงา

 

นอกจากนี้ยังมีปลาเศรษฐกิจ ที่เป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ อีกมากมาย เช่น ปลากระพงขาว  กระพงแดง  ปลากระบอก ปลาดุกทะเล โดยบริเวณป่าชายเลนและทะเลโซนหมู่บ้านทับปลา ยังเป็นพื้นที่หาอยู่หากินของชุมชนใกล้เคียงหรือคนภายนอกด้วย 

ส่วนบริเวณป่าที่พบเริ่มเสื่อมโทรม  ชาวบ้านจะช่วยกันปลูกฟื้นฟูทันที บริเวณภายในหมู่บ้าน แม้จะมีการปลูกพืชเศรษฐกิจ เช่น ยางพารา ปาล์มน้ำมัน ตามการส่งเสริมนโยบายรัฐ แต่ก็มีการปลูกพืชหลากหลาย ต้นไม้ยืนต้นอื่นๆ ช่วยเพิ่มพื้นที่ป่า 

ชาวเลมอแกลนทับปลา ยังมีองค์ความรู้ด้านสมุนไพร  ที่ช่วยลดลดค่าใช้จ่ายการซื้อยาจากภายนอก  รวมทั้งองค์ความรู้ในการจักสานข้าวของเครื่องใช้ในครัวเรือน 

 

“ที่เชื่อเพราะว่า หลาย ๆ ท่านขึ้นเวทีเหล่านี้ได้สรุปปัญหา และความต้องการอย่างชัดเจน ผมจะประมวลทั้งหมดเสนอในคณะกรรมธิการพิจารณาร่างกฎหมาย ฯ เพื่อให้สิ่งที่พี่น้องต้องการทุกอย่างเป็นรูปธรรม ก็จะเป็น พ.ร.บ.ที่ออกมาแล้ว โดนใจพี่น้องทุกกลุ่ม ทุกอาชีพ สมที่เราตั้งไว้ ผมจึงอยากเรียนว่าผมมาวันนี้มาประกาศหมู่บ้านพื้นที่คุ้มครองแห่งที่ 21 ของประเทศไทย เราเปิดได้เป็นไปตามมติครม. 53 ต่อไปก็เปิดตามกม.ที่จะออกมา“

ทั้งนี้ ความปราถนาดีของรัฐบาล หน่วยงานที่อยู่ที่นี่ ตั้งแต่ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้แทนกระทรวงทบวงกรม ก็คือพวกเรามีภารกิจหน้าที่ทำให้งานรัฐบาลสำเร็จลุล่วงด้วยดี ราชการตรงนี้อยู่ใกล้ชิดพี่น้องที่สุด ที่จะทำให้นโยบายตรงนี้ เป็นรูปธรรมสำเร็จเรียบร้อยด้วยดี จะทำให้พี่น้องที่ถูกมองว่าเป็นภาระเป็นพลังสำคัญ  สิ่งที่จะเป็นพลังได้สิ่งแรก คือเราจะคุ้มครองที่อยู่อาศัยที่ทำกิน วัฒนธรรม ประเพณีของเรา ให้ยืนยังสถาพรต่อไป เราจะส่งเสริมศิลปะวัฒนธรรม ส่งเสริมทุกเรื่องที่ทำให้เรายึดมั่นความเป็นพี่น้องคนไทย ส่งเสริมสังคมที่เรามีสิทธิต่าง ๆ อันพึงได้ ที่สำคัญคือเราจะทำให้มีความเสมอภาคอันนี้เรื่องใหญ่ 

ดันศักยภาพวิถีวัฒนธรรมชาติพันธุ์ สู่ซอฟต์พาวเวอร์ 

ขณะที่วานนี้ (7 มีนาคม 2567) รมว.วัฒนธรรม และ คณะ  ร่วมงานเฉลิมฉลองพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตชาติพันธุ์ชาวเลมอแกลน ทับตะวัน-บนไร่ อ.ตะกั่วป่า ซึ่งเป็นพื้นที่คุ้มครองฯแห่งแรกของชาวเล ประกาศตั้งแต่ปี 2565 

โดยได้มีการชมนิทรรศกาล ทุนทางวัฒนธรรมชาวเลทับตะวัน-บนไร่ 12 ด้าน เช่น เครื่องจักสาน  การร่อนแร่  สมุนไพร การท่องเที่ยวชุมชน รวมทั้งอาหาร ซึ่งถือเป็นความโดดเด่นอย่างมากของชุมชนนี้ ซึ่งได้มีการนำเสนอเรื่องราวของวัตถุดิบจากองค์ความรู้ในการเก็บหาจากทะเล และพืชในชุมชน ที่สดใหม่ปลอดสาร  จากนั้นร่วมรับประทานอาหารร่วมกับพี่น้องชาติพันธุ์ชาวเล ที่ตั้งใจปรุงต้อนรับ